|
|
|||||||
 |
 |
 |
||||||
|
Portret: Jorma Ollila, tien jaar CEO van Nokia 21 januari 2002 16 januari 2002 stond Jorma Ollila (51) precies tien jaar aan het roer van Nokia, dat onder zijn aanvoering uitgroeide tot de grootste producent van mobiele-telefonieapparatuur ter wereld. Ollila is een visionair die met enthousiasme en collegialiteit zijn bedrijf leidt en zijn medewerkers inspireert. Een portret van Jorma Jaakko Ollila, CEO van Nokia, en het succes van zijn bedrijf.Inhoudsopgave:
Nog altijd heeft Ollila een sterke visie over de richting die Nokia moet nemen. De telefoon de nieuwe verschaffer van toegang tot het internet, en Nokia moet daarin een soort van wireless Cisco worden, een bedrijf dat zich richt op het leveren van de infrastructuur en, als toevoeging aan de Cisco-vergelijking, de daarop aan te sluiten apparatuur. Ambitieuze plannen van een ambitieus maar bescheiden man, die loyaliteit en innovatie als de belangrijkste voorwaarden voor een goede onderneming ziet. Ollila leeft van de drang nieuwe dingen uit te proberen. Hij gelooft heilig dat mensen steeds weer in andere richtingen moeten bewegen, al dan niet gestuurd, om bij de diepste gevoelens van overlevingsdrang te komen. Vandaaruit verder te denken dwingt om zaken van een andere kant te bekijken, en met nieuwe ideeën te komen voor de ontstane situatie. Als mensen geen fouten maken betekent dat dat ze niet genoeg nieuwe ideeën uitproberen. Hij ziet rampen als educatie, vanwaaruit nieuwe dingen ontstaan en nieuwe wegen worden ontdekt. Mensen ontslaan doet hij dan ook amper. Tekenend voor zijn visie op management is juli 1998, toen hij de vier hoogste managers van Nokia verplichtte van baan te verwisselen. Manager Infrastructuur Matti Alahuhta werd door Ollila op de consumentenkant van de marketing gezet, terwijl zijn functie ingenomen werd door de manager van de Aziatische-Pacifische activiteiten van Nokia, die ook de ontwikkeling van 3G erbij kreeg. Pekka Ala-Pietila, verantwoordelijk voor de toenmalige spectaculaire groei van het succesnummer Nokia 6100, werd vice-president, en verantwoordelijk voor het ontwikkelen van nieuwe activiteiten binnen het Finse bedrijf. Olli-Pekka Kallasvuo verruilde zijn baan als manager voor de Amerikaanse activiteiten voor die van Chief Financial Officer. "Removing people from their comfort areas," aldus Ollila, die grappend zei het jammer te vinden dat hij zichzelf niet een andere functie kon toewijzen. Van wc-papier naar mobiele telefoons  Nokia is opgericht in 1865, toen nog als houtpulpmolen in het Noorden van Helsinki, waarna in de lange geschiedenis van het bedrijf onder vele andere rubber laarzen, televisies en WC-papier zijn geproduceerd. De fundering voor de focus op consumentenelektronica wordt gelegd door CEO Kari Kairamo, die voorzag dat een verandering van de richting van Nokia naar consumentenelektronica het bedrijf wereldwijd een groei kon opleveren. Zijn visie was juist, maar nog gericht op televisies en PC's. Wel legt hij in 1979 de basis van de latere activiteiten van Nokia, met de oprichting van Nokia Mobile Phones, twee jaar later gevolgd door de oprichting van Nokia Telecommunications.Jorma Ollila is de zoon van een electrical engineer in het West-Finse Seinajoki. Op 17-jarige leeftijd wordt hij uitgekozen voor een beurs aan het Atlantic College in Wales, waar hij zijn studie Politieke Wetenschappen met succes afsluit. Zijn eindscriptie is getiteld 'International Trade under Uncertainty.' Via de London School of Economics waar hij economie studeert komt hij uiteindelijk te werken als acounting manager bij het Britse hoofdkantoor van Citibank. Op 34-jarige leeftijd verhuist hij met zijn Finse vrouw en drie kinderen terug naar zijn geboorteland, om bij Nokia op de financiële afdeling te gaan werken. Na de zelfmoord van de charismatische en visionaire Kairamo is Nokia enige tijd stuurloos, tot de Board of Directors besluit enkele veelbelovende dertigers een kans te geven het bedrijf van nieuwe impulsen te voorzien. Ollila wordt hoofd van de dan nog kleine en verliesgevende afdeling voor mobiele telefoons, een markt waar hij zich met het aannemen van zijn nieuwe functie als een bezetene in vast zal bijten. Europa ontwikkelde zich naar één standaard voor mobiele telefonie met GSM, en Ollila beseft dat daar grote mogelijkheden lagen voor zijn afdeling. Zijn visie inspireerde zijn collega's, wat resulteerde in het plotselinge en onverwachte aanbod CEO van het toen 127-jaar oude bedrijf te worden. Ollila greep de kans met beide handen aan, en verstevigde de activiteiten van Nokia op het gebied van mobiele telefonie, onder andere door de onderzoekscentra in Helsinki, Tampere en het verre Oulu, vlakbij de Noordpoolcirkel meer mogelijkheden te geven nieuwe ideeën uit te werken. Ook zet hij een Amerikaans hoofdkantoor op in Fort Worth in Texas, dicht bij een belangrijke leverancier van chips, Texas Instruments. Ondertussen reorganiseert hij het bedrijf door de afdelingen voor PC's, televisies en kabeltechnologie te verkopen. Waardevolle lessen voor de toekomst De timing bleek perfect. De acceptatie van GSM in Europa gaf Nokia met haar gebruiksvriendelijke telefoons een goede start. Met Motorola dat zich bleef richten op de versnipperde Noord-Amerikaanse markt en geld bleef steken in onderzoek naar analoge telefonie lagen de Europese en snel groeiende Aziatische markten open voor Nokia en naaste concurrent Ericsson. Met de exploderende mobiele-telefoniemarkt en het betreden van nieuwe markten als China en Mexico lijkt alles goed te gaan. Toch komt men onder druk te staan als in 1995 de aandelen bijna halveren, en analisten vragen om het ontslag van een aantal managers. Ollila weerstaat de druk en met zijn collega's verdeelt hij Nokia in drie divisies, gericht op voorraadbeheer, logistiek en de ontwikkeling van nieuwe telefoons, elk weer verdeeld in afdelingen voor de specifieke markten waar Nokia actief is. Binnen enkele maanden was de richting van het bedrijf weer op volle kracht vooruit. Terugkijkend op die gebeurtenis onderstreept Ollila dat het voor hem heel belangrijk was dat iedereen aanbleef, iets dat volgens hem bij een Amerikaans bedrijf nooit zou gebeuren. Een waardevolle les voor de toekomst, aldus de CEO. Zelf zegt hij tijdens een lezing voor de Stanford Business School 's nachts niet wakker te liggen van de zorgen die het inmiddels opgebouwde marktaandeel van rond de 35 procent met zich mee brengen. Ollila kijkt vooral naar zijn eigen bedrijf en haar ontwikkeling. Technologische ontwikkelingen volgen elkaar steeds sneller op, dus het is belangrijk het tempo bij te houden en zelfs te sturen. Daarbij moet men altijd bedacht zijn op eventuele discontinuïteit, daarop inspelen en ombouwen naar iets dat waardevol is voor het bedrijf. Dat dat enkel kan met mensen die hij vertrouwd, die vrij zijn in hun eigen keuzes en durven te zeggen wat ze denken is een idee dat Ollila sterk aanhangt. Volgens Ollila komen de beste nieuwe projecten en innovaties voort uit het onbekommerd uitwerken van ideeën, reden dat hij al zijn medewerkers vrij laat nieuwe dingen uit te proberen, zonder dat zij hoeven te vrezen voor hun banen als de resultaten tegen mochten vallen. Collegialiteit staat hoog aangeschreven bij de topman, iets wat volgens hem komt door zijn Finse achtergrond. Dat hij die Finse achtergrond waardeert blijkt wel uit het feit dat alle topfuncties bij Nokia bezet worden door Finnen, en ook nu nog is meer dan de helft van de Nokia-medewerkers Fins, afgezet tegen slechts 3 procent van de omzet die Nokia in Finland haalt een enorm aantal. De kracht van Ollila ligt in zijn strategisch inzicht en zijn charisma en dadenkracht die anderen om hem heen inspireert. Zijn focus ligt op productinnovatie, ontwikkeling van nieuwe markten en het creëren van een efficiënt georganiseerde onderneming. Daarbij vormt zijn eigen lange aanblijven en zijn weigering mensen te ontslaan in het verleden een gevoel van kracht en zekerheid voor zijn medewerkers. Het succes van Nokia Het succes van Nokia van de afgelopen tien jaar ligt volgens Dan Steinbock, schrijver van het boek The Nokia Revolution: The Story of an Extraordinary Company That Transformed an Industry, besloten in een aantal zaken, waar Ollila voor een groot deel aan bijgedragen heeft. Volgens Steinbock is een belangrijk kenmerk van het bedrijf dat het altijd op zoek is naar nieuwe markten en producten, en dat het snel kan inspelen op externe en vooral interne ontwikkelingen en ideeën. Ook het merk Nokia is ijzersterk, onder welke vele producten voor vele markten worden gelanceerd, allemaal met eigen kenmerken en toepassingen maar altijd duidelijk herkenbaar en passend binnen het hele assortiment van het Finse bedrijf. Daarbij staan technologische innovatie, segmentatie van de markt, het merk Nokia en vooral ook het design van de apparatuur centraal. Zo is Nokia het bedrijf geweest dat nu door iedereen gebruikte nieuwe toevoegingen bedacht als downloadbare ringtones en afneembare frontjes. Kleine toevoegingen aan de bestaande toestellen, die van grote invloed zijn geweest op het succes van de Nokia-telefoons. Verder is Nokia een platte, strakke organisatie, waarbij mensen zoals gezegd aangemoedigd worden nieuwe dingen uit te proberen, zonder het risico te lopen ontslagen te worden als dingen mislukken. Daarbij wordt ondernemerschap binnen het bedrijf aangemoedigd, onder andere door een serie Venture Capital-bedrijven binnen Nokia zelf. Steinbock schrijft ook dat essentieel voor de ontwikkeling van Nokia de wereldwijd gevestigde research & development-afdelingen zijn. Daarbij investeert men relatief weinig vergeleken met de naaste concurrenten, maar worden ideeën vaak effectiever en gerichter uitgewerkt. Nokia hecht veel waarde aan de eigen kennis, en ontwikkelt liever zelf de benodigde kennis voor nieuwe activiteiten dan dat men andere ondernemingen overneemt. Neemt Nokia wel een bedrijf over dan zijn dat vaak jonge, relatief kleine bedrijven met veel frisse ideeën en verse kennis. Nokia weet wanneer het moet concurreren, maar belangrijker, wanneer het moet samenwerken. Uitgebreide netwerken met afnemers, leveranciers en technische partners zijn opgezet, soms zelfs met directe concurrenten, zoals de ontwikkeling van 3G-standaards waaraan men werkt met bedrijven als Motorola en Ericsson. De toekomst: 3G en de concurrentie met Microsoft Eind november vorig jaar werd bekend dat de Board of Directors zeker nog tot 2006 met Ollila verder willen, wat een verlenging van zijn contract voor vijf jaar inhoudt. Niet alleen biedt het aanblijven van de CEO verdere zekerheid voor het bedrijf, Nokia kan de kennis en de visie van haar CEO goed gebruiken gezien de ontwikkelingen die de mobiele telefonie nu doormaakt. Ollila vormt met de huidige groei en activiteiten van Nokia zelfs een bedreiging voor bedrijven als Microsoft. Met enkele strategische partnerschappen met andere bedrijven die actief zijn in telecom en de focus van Nokia naar het aanbieden van een geïntegreerde driehoek van mobiele telefoons, netwerkinfrastructuur en software kan men een grote concurrent worden van bijvoorbeeld Microsofts .Net-omgeving. Nokia werkt samen met giganten als AT&T, NTT DoCoMo, Fujitsu, Sony, Vodafone, Siemens, Ericsson en Toshiba, onder andere op het gebied van het vaststellen van nieuwe standaards. Met de samenwerking, die voor een belangrijk deel rondom technologie van Nokia is gebaseerd, wordt het Finse bedrijf een serieuze kandidaat om daadwerkelijk telecomstandaarden te zetten en een platform te leveren voor mobiele (data)communicatie. Ook met de oprichting van Symbian door Nokia, Ericsson en Motorola in samenwerking met en op basis van technologie van de toen nog kleine Britse computermaker Psion, zit men in het vaarwater van Microsoft. In hetzelfde jaar dat Symbian werd opgericht toerde Bill Gates door Europa, waar hij sprak met topmensen van Europese telecombedrijven, om Microsofts Windows CE aan te prijzen als het platform voor de derde generatie mobiele telefonie. Gates viste achter het net met de oprichting van Symbian, wat ongetwijfeld hard aankwam in Redmont. De reden was dat de producenten van mobiele telefoons vonden dat het platform teveel vast zat aan de PC, en niet optimaal gericht was op 3G, een hard gelag voor Gates. Volgens Ollila ligt de bedreiging voor Nokia niet in Ericsson en Motorola, maar komt deze vanuit Azië, waar producenten als Samsung en NEC ook zwaar inzetten op 3G-telefonie, en nu al bezig zijn voet aan wal te zetten in de Verenigde Staten. Ollila ziet de basis van 3G liggen in multimedia communicatie, met als aanvulling allerhande applicaties om het dagelijkse leven te veraangenamen, en de mogelijkheden van het vaste internet te koppelen aan de voordelen van de mobiele telefoon. Een onzekere toekomst met veel valkuilen en potentiële gevaren. Juist daaruit put Ollila zijn inspiratie om verder te gaan, en te blijven bouwen aan zijn bedrijf, Nokia. |
|
||||||
| © 2000 - 2002 Paragin | ||||||||
